Khi cậu lớn dần lên, người mẹ tảo tần tranh thủ những ngày nghỉ cuối tuần, đến những vùng đầm hồ ven đô mò thêm ít cua, ốc về cho con. Món canh cua đồng thật ngon. Khi các con xì xụp ăn, mẹ ngồi một bên rệu rã với chút rau khoai luộc. Khi cậu đưa bát để xin thêm ít cơm, mẹ húp nốt những mạnh cặn canh cuối cùng. Cậu xót xa, liền lấy chén canh đổ vào bát mẹ. Mẹ không ăn, lại chan trả về bát cậu. Mẹ bảo: mẹ không thích ăn cua, chỉ vì không muốn cơm mới bị lẫn với chỗ canh thừa – Lần thứ hai Mẹ nói dối !

Lên cấp 2, để nộp đủ tiền học phí cho cậu bé và anh chị, vừa làm thợ may, mẹ vừa đến Hợp tác xã nhận vỏ hộp diêm về nhà ngồi cặm cụi mà dán vào mỗi tối. Một buổi tối đông, nửa đêm cậu bé tỉnh giấc, thấy mẹ vẫn còng lưng dán vỏ bao diêm bên cạnh chiếc đèn dầu nhợt nhạt. Cậu bé nói: Mẹ à, mẹ đi ngủ thôi, sáng ngày mai mẹ còn phải đi làm nữa mà. Mẹ chỉ cười: Con cứ ngủ đi, mẹ bị mất ngủ nên không buồn ngủ – Mẹ lần thứ ba nói dối !

Ngày thi vào trung học, mẹ xin nghỉ làm, cả đêm trước hì hụi nấu trõ xôi Đỗ, để sáng dậy con ăn như chúng bạn vẫn kháo nhau. Đúng vào mùa hạ, trời nắng khét tóc, mẹ mong ngóng từng khắc phía ngoài phòng thi. Tiếng chuông hết giờ đổ vang. Mẹ dang rộng cánh tay ôm đứa con trai bé nhỏ, trong tay mẹ là bình trà pha sẵn mẹ đã ướp hoa từ độ tuần trước. Nhìn thấy bờ môi khô nẻ và khuôn mặt lấp lánh mồ hôi của mẹ, cậu bé liền đưa bình trà nhỏ bằng thủy tinh nhỏ trong suốt, một trong những thứ tài sản quý giá nhất trong nhà, mời mẹ uống. Mẹ bảo: Mẹ đợi con, vừa được bác đứng cạnh mời uống rồi, con uống đi, mẹ không khát – Lần thứ tư Mẹ nói dối !

Sau khi Cha lâm bệnh qua đời, mẹ vừa làm mẹ vừa làm cha. Vất vả với chút thu nhập ít ỏi từ nghề may vá, tần tảo ngày này qua tháng khác. Có chú Lý ngồi sửa đồng hồ dưới chân cây cột điện đầu ngõ biết chuyện, việc lớn việc nhỏ chú đều tìm cách qua giúp một tay. Từ chuyển than, gánh nước, giúp ít tiền cho gia đình cậu bé tội nghiệp. Con người gắn bó trước lâu rồi cũng sinh cái tình, huống chi mẹ cảm động trước tình cảm chân thành, chất phác của chú Lý lắm. Hàng xóm láng giềng biết chuyện đều khuyên mẹ tái giá, để có người san sẻ. Nhưng qua nhiều năm mẹ vẫn vậy, kiên quyết ko đi bước nữa. Mọi người có khuyên mẹ thì mẹ bảo: các con còn bé, nhỡ phải chịu điều tiếng gì, mà tôi cũng coi chu Lý như là anh em trong nhà cả thôi – Mẹ nói dối lần thứ năm !

Sau khi anh chị cậu tốt nghiệp đại học đi làm. Mẹ nghỉ hưu rồi nhưng vẫn tiếp tục làm những việc lặt vặt ở chợ, nhưng một thân một mình, cũng có tuổi, mẹ mắt đã kém, chân tay cũng còn dẻo dai như trước, việc cũng dần ít đi. Các con biết chuyện thường xuyên gửi tiền về để phụng dưỡng mẹ. Mẹ kiên quyết không nhận, tất cả tiền con gửi về mẹ đều gửi trả. Mẹ bảo: các con mới ra đời, cần nhiều khoản chi tiêu, nào có đầy đặn gì. Mà mẹ bây giờ tháng đi chợ cũng có thiếu gì tiền cả. Cứ cầm lấy – Lần thứ sáu mẹ nói dối !

Cậu bé ở lại trường dạy 2 năm, sau đó thi đỗ học bổng học thạc sỹ ở một trường đại học danh tiếng của Mỹ. Sau khi tốt nghiệp cậu ở lại làm việc tại một công ty chuyên về nghiên cứu. Khi đã có chút điều kiện. Cậu bé muốn đưa mẹ qua Mỹ sống để phụng dưỡng. Nhưng không hiểu mẹ nghe đâu, rằng công việc của con trai cần sự tập trung cao, chẳng có nhiều thời gian, mà thủ tục mọi thứ sang Mỹ rất tốn kém, phức tạp. Mẹ nghe vậy, nhất quyết từ chối: tao sống ở đây nó quen rồi, tao không đi đâu cả. Dù đêm đêm mẹ ở một mình, mắt mẹ mờ đi vì thương nhớ đứa con trai bé nhỏ của mình đã xa cách bao lâu – Mẹ lại một lần nữa nói dối !

Nhiều năm trôi qua, mẹ lâm trọng bệnh, phải vào viện điều trị. Khi con trai đáp máy bay từ nơi xa xôi về thăm mẹ, mẹ đã già và yếu lắmi. Nhìn mẹ bị bệnh tật dày vò đến chết đi sống lại, thấy con trai đau đớn vì thương xót mẹ. Mẹ mở mắt, cố gượng thều thào bảo cậu: Con đừng lo, mẹ chẳng đau chút nào đâu con…

Và đây là lần nói dối cuối cùng của MẸ

“Chuyến đi Tây Nguyên vừa rồi có lẽ là chuyến đi ý nghĩa nhất trong năm. Cảm xúc về nó mạnh tới mức mỗi lần nghĩ tới đều cảm thấy bồi hồi, có lúc thấy ngạt thở vì nhớ, có lúc thấy chơi vơi…”, bạn Lâm An bày tỏ.

Băng qua những dải đồi vàng rực dã quỳ cuối mùa và những bát ôtô cẩm tú cầu ngả màu, tôi tới Pleiku. Ấn tượng đầu là nắng Pleiku, rất đặc trưng Tây Nguyên, khát cháy và khô cong. Một ngày có thể thấy đủ 4 mùa, từ 5h chiều trở đi là mát mẻ, chập tối là lành lạnh sương buông, 9h tối thành phố vắng tanh. Ở đây có phố cafe rất dễ thương, café ngon, thơm, uống 2-3 ly vẫn thòm thèm. Thinh thích nơi này vì những con dốc thơm mùi cafe, và những nụ cười thân thiện chất phác của người dân. Những nụ cười, ở một vùng đất xa lạ, khi bạn chỉ có một mình, khiến bạn dễ xúc động và mủi lòng biết mấy…

Ngôi chùa Minh Thành được đầu tư xây dựng từ chục năm nay mà vẫn chưa xong, đẹp và hùng tráng với khuôn viên rộng, đứng từ trên bậc thềm có thể trải mắt thấy một vùng bình nguyên lớn. Tôi đặc biệt yêu thích những “long đầu đao” trên mái chùa này – cứ ngước lên là như thấy chúng đang bay lượn trên mây xanh. Cảm giác về Biển Hồ là không hùng vĩ và đẹp như tôi đã đọc và tưởng tượng, chỉ thấy hơi giống vùng Thung Nai của Hòa Bình bởi màu của nước và bầu trời.

Xe máy ở Pleiku rất khó thuê vì thành phố này không phát triển mạnh về du lịch còn đồ ăn không rẻ, có lẽ do dân ở đây khá giàu. Buổi tối mình thích mê cảm giác đi trong bụi sương, lên lên xuống xuống ở những con đường dốc thoai thoải vắng người. Cũng chỉ buổi tối mới thấy các “em Pleiku” không bịt kín mặt, rất dễ thương.

Thác Draysap ở Daklak. Ảnh: Lâm An.

Đến Đăk Lăk, bạn có khá nhiều lựa chọn giữa thác và rừng. Từ 7h sáng mặt trời đã rực rỡ, nắng và gió đều dữ dội. Tuy nhiên, cũng bởi cái nắng ấy mà bầu trời xanh đến kỳ dị – còn xanh hơn cả trời Mộc Châu. Đường đi vào hai ngọn thác hùng vĩ qua một đoạn đèo dốc, khá vắng vẻ làm tôi nhớ Mộc Châu, cũng bầu trời xanh như không thể, những đoạn dốc lên xuống, nắng mềm lại, bướm trắng bay rợp trời, cứ như mình lạc vào thế giới khác. Chạy xe một mình vì thế trở nên vô cùng thú vị!

Thác Gia Long đẹp một cách hiền hòa, thác Draysap thì ngược lại. Rộng rãi, cuồng bạo, mãnh liệt, hùng vĩ, mát mắt… có rất nhiều từ để có thể miêu tả ngọn thác Khói nổi tiếng này. Chính xác thì nó như một dải mây trắng xóa vắt ngang làn trời xanh ngắt, bọt sóng lúc nào cũng bạc đầu và sôi sục. Trong thác Draysap có một con đường đi xuyên qua thác nước dâng quá đầu gối. Vào trong, chỉ nghe tiếng nước xối dữ dội lạnh buốt nhưng sung sướng. Cảm giác tuyệt vời không thể nào quên!

Ở Buôn Mê Thuột có làng trong phố khá hiện đại. Dân trong buôn là những người theo công giáo lâu đời có trình độ và thu nhập khá cao. Nếu có thời gian, chính những con người hiện đại ấy sẽ chia sẻ với bạn những phong tục tập quán đẹp mà họ trân trọng và gìn giữ hay hơn nhiều những người dân tộc nghèo ở các buôn xa.

Tôi đến thành phố hoa Đà Lạt vào cuối buổi chiều, sương mù bắt đầu dày lên. Đi bộ là giải pháp tốt nhất sau mấy tiếng ngồi xe, cũng là để hít hà mùi hương của phố xá. Đà Lạt khi tôi đến, có rất nhiều ấn tượng, cả kỷ niệm nữa. Đêm đầu tiên ấy, lên Cung Tơ Chiều gặp chị Giang, nghe chị hát, nói chuyện một chút với “người đàn bà điên”. Chị vừa trêu, vừa lấp lửng về vườn quỳnh hương bí mật lẩn khuất trong những ngọn đồi ở Đà Lạt. Và rồi, một chút bâng khuâng khi chị bảo “em may mắn lắm, vì Đà Lạt chẳng mấy khi vừa có trăng sáng vằng vặc vừa có sương mù dày đặc như thế đâu…”.

Ở đây, quán cafe nào ngồi cũng thấy dễ thương. Nhưng thích nhất là ngồi ở Tùng thật sớm ngắm người dân bắt đầu vào chợ hoặc lúc chiều khi chợ đồ cũ vừa dọn ra. Buổi trưa lon ton qua Mei Xuân Hương vì thấy một loạt xe vespa cổ đứng thẳng hàng nhìn thích mắt. Thích nghe nhạc có thể đi xa hơn một chút, leo lên Audiophile – nằm trong một ngôi biệt thự trắng cách thành phố 7 km – chỉ mở buổi chiều, chủ quán dễ thương, nhạc dễ thương, khung cảnh dịu êm và những ô cửa sổ đầy sáng. Từ cửa sổ Audiophile có thể thấy chùa Lâm Tiền Ni xa thăm thẳm trốn trong núi, chỉ khoe ra bức tượng Phật trắng toát, trường Cô Văn lạnh lẽo phía lưng đồi, những ngôi nhà thấp mái lụp xụp của một Đà Lạt không khách du lịch.

Đồ ăn ở đây khá đơn giản, nhớ nhất một quán ăn nằm nép mình trên đường đi xuống Suối Vàng. Khách tới, chủ mời rượu “chỉ tính tiền đồ ăn, rượu uống được càng nhiều càng tốt”. Hai vợ chồng vui thú điền viên lúc nào cũng tươi cười tất bật. Quán không treo biển, khách khéo duyên thì gặp. Đồ ăn rất ngon, cơm lam, gà nướng, thịt heo mọi nướng, giá rẻ, rượu ngon miễn phí, khách cứ gọi là say ngất ngư chẳng muốn đi tiếp.

Đến chừng nhấc được mông đứng dậy thì chủ lại níu tay bảo cho thử hai loại quý ngâm riêng cho chủ uống, bởi cái duyên “lâu lắm chẳng gặp cô gái nào uống được rượu nhiều mà vui”. Hai loại, một xanh ngắt ngằn ngặt được ngâm từ mười mấy loại rau mầm trong rừng, một vàng óng ánh được ngâm từ chín loại bào thai thú rừng, mỗi loại một chén thôi, cũng đủ để nhớ mãi.

Suốt những ngày ở Đà Lạt, tôi rất nhung nhớ loa kèn tháng tư của Hà Nội, phần vì nao nao khi nghĩ tới chuyến đi sắp kết thúc. Những con đường bao giờ cũng thú vị hơn là những cái đích đến, biết làm sao. Giờ nghĩ lại, có lẽ bởi cảm giác “muốn đi” còn chưa hết. Thực là những cuộc thiên di chẳng mấy khi có điểm dừng.

Mùa này mà được đi Đà Lạt chắc thích lắm nhỉ. Không khí lạnh. Lên đó ăn môt tô bún bò huế to thật to rồi đi dạo lòng vòng rồi ngủ thì great.

Hic. Đúng là . Đang ở trong những ngày mưa. Mình sẽ thấy yên thêm những ngày nắng.

Đây là entry đầu tiên.